De kastelen van het dal

Het hoofddal was eeuwenlang de verplichte route tussen de Povlakte en de alpenpassen, en wie het beheerste inde de tol. Vandaar de hoeveelheid kastelen: men telt er meer dan honderd tussen vestingen, weerhuizen en torens, vrijwel allemaal op een rotspunt boven de weg, en veel ervan zie je vanaf de snelweg zonder te stoppen.

Het meest gefotografeerd is Fenis, in de veertiende eeuw gebouwd door de Challants met een dubbele gekanteelde muurring en een binnenplaats met wenteltrap en fresco's van de internationale gotiek. Het was geen verdedigingsvesting maar een representatieve residentie, en dat zie je eraan af.

Issogne en de andere

Issogne, niet ver daarvandaan, is vijftiende-eeuws en lijkt eerder een paleis dan een kasteel: op de binnenplaats staat de granaatappelfontein, een boom van smeedijzer, en onder de zuilengang loopt een reeks fresco's met de winkels van die tijd, de bakker, de kleermaker, de vishandelaar. Verres daarentegen is een stenen kubus van dertig meter in het vierkant, zonder versiering, en diende werkelijk om zich te verdedigen.

Sarre en het fort van Bard

Sarre werd in 1869 door Victor Emanuel II gekocht als jachtbasis, en de zalen zijn versierd met duizenden steenbok- en gemshoorns: het is een stuk negentiende-eeuwse geschiedenis, niet van de middeleeuwen. Het fort van Bard sluit het dal aan de onderkant af: wat je vandaag ziet werd door de Savoies tussen 1830 en 1838 herbouwd, nadat Napoleon het had laten slechten, en tegenwoordig huist er het Museum van de Alpen.

Ze worden met afzonderlijke kaartjes bezocht en hun openingstijden wisselen met het seizoen; Fenis, Issogne en Verres liggen binnen twintig kilometer van elkaar en vormen één dag, met Bard in het midden of aan het eind.